زنان و زایمان

راهنمای تغذیه با شیر مادر و تغذیه مادر در شیردهی

تغذیه انحصاری با شیرمادر: از دادن آب، آب قند، شیر مصنوعی و سایر مایعات و غذاها در 6 ماه اول به شیرخوار بپرهیزید. فقط شیرمادر و قطره مولتی ویتامین در6 ماه اول کافی است. شیرمادر را تاپایان دو سالگی همراه با غذاهای کمکی ادامه دهید.

تغذیه مکرر در طول شبانه روز
در تمام مدت شبانه روز در کنار نوزاد خود باشید. مهمترین عامل در افزایش شیر مادر، مکیدن مکرر و تخلیه مرتب پستان ها بر حسب میل و تقاضای شیرخوار در شب و روز می باشد.

عدم استفاده از شیشه و پستانک
از بکار بردن پستانک و شیشه شیر جداً خودداری کنید.
استفاده از شیشه:

  • موجب کاهش میل مکیدن شیرخوار از پستان و کاهش شیر مادر می شود.
  • موجب انتقال آلودگی ها و عفونت ها و بیماری به شیرخوار می شود.
  • فرم دندان ها و قالب فک ها را تغییر می دهد.

تشخیص کافی بودن شیر مادر
بهترین راه تشخیص کافی بودن شیرمادر، افزایش وزن شیرخوار بر اساس منحنی رشد است. برای پایش رشد کودکان و اطمینان از کفایت شیر خود به پزشک یا مراکز بهداشتی درمانی مراجعه کنید.

موارد زیر را علت ناکافی بودن شیرخود تصور نکنید:

  • گریه زیاد شیرخوار: می تواند به علت خیس بودن کهنه، سرد یا گرم بودن، ملاقات بیش از حد بستگان، بیماری یا قولنج و… باشد.
  • زود به زود شیرخوردن: به لحاظ هضم آسان و قابلیت جذب بالای شیرمادر است.
  • مکیدن طولانی پستان: می تواند به لحاظ وضعیت نادرست پستان شیرخوار باشد و اصلاح وضعیت شیردهی، مشکل را برطرف می کند.
  • کم بودن شیر روزهای اول: مقدار شیرروزهای اول (آغوز) کم است اما برای نوزاد کافی، ضروری و حیاتی است و اولین واکسن او در برابر بیماری ها محسوب می شود.
  • کافی نبودن شیر هنگام دوشیدن: ملاک میزان تولید شیر نیست زیرا پستان با مکیدن شیرخوار شیرکافی تولید می کند.
  • کوچک بودن پستانها: تولید شیر به اندازه پستان ها بستگی ندارد مکیدن مکرر موجب تولید شیر بیشتر می شود.

شیردهی مادران شاغل

  • در تمام مدت مرخصی زایمان شیرخوار را فقط با شیر خود تغذیه کنید.
  • از مرخصی ساعتی شیردهی برای تغذیه شیرخوار با شیر مادر درطول ساعات کار استفاده کنید.
  • پس از بازگشت به کار، دفعات شیردهی درعصر شب را افزایش دهید.
  • شیر خود را بدوشید. تخلیه مرتب پستان ها به افزایش شیرکمک می کند.
  • شیر دوشیده شده را برای تغذیه شیرخوار ذخیره کنید. تا در زمان دور بودن از او با این شیر تغذیه شود. شیر دوشیده شده مادر را باید با قاشق و فنجان به شیرخوار بدهند.
  • شیر دوشیده شده 4-3 ساعت در دمای اتاق (محل خنک) و تا 48 ساعت در یخچال و 3 ماه در فریزر خانگی قابل نگهداری است.

روش دوشیدن شیر با دست

  • دوشیدن شیر با دست بهترین روش دوشیدن است.
  • فکرکردن به شیرخوار و نگاه کردن به او، استفاده از حوله گرم و مرطوب به مدت 5 تا10 دقیقه روی پستان و حمام کردن یا ماساژ دادن پستان به جاری شدن شیر کمک می کند.
  • دست را طوری قرار دهید که چهار انگشت زیرپستان، درست در لبه هاله و شست در بالا و روی هاله قرار بگیرد.
  • پستان را به طرف قفسه سینه فشاردهید. سپس آن را بطرف جلو بیاورید. بعد به قسمت لبه هاله فشار بیاورید بعد جای انگشتان را روی هاله عوض کنید تا تمام مجاری شیر تخلیه شوند.
  • برای خروج شیر به هاله پستان باید فشار وارد شود نه نوک آن
  • برای جمع آوری شیر از لیوان پلاستیکی تمیز و جوشانده شده استفاده کنید.
  • در صورت بروز مشکل پستــانی مثل احتقـــان، زخم و شقاق پستان به شیردهی ادامه داده و به پزشک یا مراکز بهداشتی درمانی مراجعه کنید.

روش صحیح بغل کردن و پستان گرفتن شیرخوار

  1. در وضعیت های مختلف مادر (نشسته یا نیمه خوابیده ) ، شانه ها و قفسه سینه شیرخوار باید روبروی پستان مادر باشد و بینی او هم سطح نوک پستان.
  2. دست و بازوی خود را زیر سر وشانه شیرخوار قرار دهید و دست دیگر را طوری زیر پستان بگذارید که شست روی پستان و انگشتان دیگر زیرپستان قرار گیرد.

شروع به موقع تغذیه با شیر مادر

  • تغذیه با شیر مادر را بلافاصله بعداز زایمان (و یا بلافاصله بعداز به هوش آمدن در سزارین) شروع کنید
  • هرچه تغذیه با شیرمادر زودتر شروع شود، شانس موفقیت شیردهی بیشتر است.

توصيه هاي لازم

  • قبل از شير دادن دستهايتان را بشوييد و پستان خود را با آب ولرم تميز كنيد.
  • با استفاده از صابون يا مواد ضد عفوني تحريك نكنيد.
  • هنگام شيردادن نوزادرا بغل كرده سر او را بالاتر نگه داريد.
  • توجه كنيدسينه بيني نوزادرانپوشاندومانع تنفس نوزاد نگردد.
  • انگشت خودرا زير سينه و انگشت شصت را رو قرار دهيد.
  • پس ازشير خوردن نوزادپشت نوزادراماساژدهيدتاآروغ بزند.
  • براي جلوگيري از پريدن شير در گلو نوزاد او را پس از خوردن شير به پهلو راست بخوابانيد.
  • بر روي شكم خوابانده نشود.
  • به جز قطره هايي كه پزشك توصيه مي كند هيچ چيز ديگر به كودك ندهيد.
  • از شير دادن در حالت خوابيده خودداري كنيد.
  • استراحت مادر بمدت 10 تا 20 دقيقه قبل از دوشيدن شير،خوردن مايعات نظير يك ليوان شير، آب ميوه ،چاي كمرنگ موثر مي باشد البته مايعات گرم موثرتر است.
  • استفاده از حوله گرم و مرطوب به مدت 10 تا 15 دقيقه روي پستان و نوك آن ماساژ دادن به جاري شدن شير كمك مي كند.

تغذيه مادران در دوران شير دهي
شیردهی دورانی خاطره انگیز برای مادراست. سختی ها و شیرینی هایش همه در ذهن مادر به خوبی نقش می بندد. مادر و كودك عاشق و نیازمند یكدیگرند و مادر فداكارانه آنچه در روح و جسمش دارد به كودك می بخشد و برای آنكه بتواند با سلامت كامل و خاطره ای خوش این دوران را به پایان برساند ، باید بداند كه چگونه نیازهایش را تامین كند

  • استفاده از شير كم چرب 3 ليوان در روز ، يك عدد تخم مرغ، گوشت قرمز
  • مصرف سبزيجات برگ سبز مثل اسفناج ، نعنا ، جعفري
  • مغز بادام ، بادام زميني و گردو
  • مصرف ميوه در طول روز
  • استفاده از روغن زيتون درسالاد
  • 6 تا 8 ليوان آب در طول روز
  • مصرف قند و شكر كاهش داده شود و از غذاي كم چرب و كم نمك استفاده شود.
  • ازمصرف قهوه ، چاي و نوشابه هاي گازدار و مواد غذايي پر ادويه همچون سوسيس و كالباس خودداري شود.
  • از مصرف سير و پياز ، مارچوبه و تربچه كه باعث تغيير در طعم شير مي شود خودداري نماييد.
  • نوشيدن يك ليوان شير يا آب ميوه تازه در هر بار شير دهي توصيه مي شود.
  • ورزش هاي سبك كه باعث افزايش توان بدن و كاهش استرس مي شود توصيه مي شود.
  • قرار گرفتن در معرض نور مستقيم خورشيد به مدت حداقل 20 دقيقه در روز

فوايد شيردهي براي مادر

  • شيردهي شانس حاملگي هاي ناخواسته راكاهش مي دهد
  • كاهش سرطان پستان در مادر
  • تقويت رابطه عاطفي مادر با كودك
  • هزينه كم و راحتي و آسايش مادر
  • مكيدن باعث مي شود رحم مادر زودتر به شكل و اندازه اول بر گردد.
  • باعث كاهش خونريزي بعد از زايمان مي شود.
  • شير دادن نياز به انسولين در مادران ديابتي را كاهش مي دهد.
  • شيردادن باعث كاهش خونريزي بعداز زايمان مي شود.
  • مادران شير ده پريودهاي كمتري خواهند داشت
  • شيردادن خطركانسر تخمدان و رحم را در مادر كاهش مي دهد
  • هميشه دردسترس و قابل هضم تر مي باشد
  • سيستم ايمني كودك را افزايش مي دهد
  • باعث كاهش حساسيت وآلرژي و آسم در كودك مي شود
  • باعث كاهش عفونت و اسهال مي گردد
  • مانع ازمشكلات بينايي ، قلبي، عروقي و خوني مي شود
  • كودكان كمتر دچار بيماري مي شوند.
  • باعث خواب بيشتر در كودك مي شود.
  • باعث كاهش مرگ و مير در كودكان قبل از 3 سالگي و كاهش درد در نوزاد مي گردد

مدیریت

دکتر نیک پژوه متخصص طب پیشگیری و پزشکی اجتماعی

نوشته های مشابه

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا

اپلیکیشن پزشکی سلامت: دکتر نیک

برای نصب آسان در اندروید و آیفون کلیک کنید