جراحی عمومی

شقاق چیست؟

شقاق مقعد يک زخم طولي در محل تقاطع رينگ مقعد و لوله رکتوم (کانال آنال و در محل آنورکتال) مي باشد که با درد و خونريزي همراه است. شقاق حاد معمولا با درمان محافظتي بهبود مي يابد ولي شقاق مزمن اکثرا نياز به جراحي پيدا مي کند.

تعريف شقاق
زخم ناحيه مقعد را شقاق مقعد گويند. شقاق ممکن است در نقاطي ديگر بجز مقعد نيز ديده شود مثلا در خانمها بعد از زايمان در پستان و گاهي در گوشه لب ممکن است ايجاد شود. شقاق در تمام سنين حتي شيرخواران ممکن است مشاهده شود. اين پارگي سبب اسپاسم اسفنکتر داخلي مقعد و درد مي شود. بروز شقاق طبق مقالات خارجي در مرد و زن مساوي است ولي در جامعه ي ايراني در زن ها بيشتر است.

علايم شقاق
درد شديد به هنگام اجابت مزاج و گاهي بعد از اجابت مزاج ، وجود رگه هاي خون روي مدفوع و کاغذ توالت بطور کلي ميزان خونريزي در شقاق کم است و سوزش و خارش از علائم بيماري شقاق مي باشند. علايم شقاق عود کننده است يعني ممکن است در زمانهائي هيچ علائمي ديده نشود و پس از چندي مجددا علائم ظاهر شوند.

علل شقاق
مدفوع سفت و حجيم، اسهال طولاني و زمينه هاي ارثي

عوامل افزايش دهنده ي خطر
يبوست، بيماري کرون، زايمان، معاينه داخلي مقعد، جسم خارجي

پيشگيري از شقاق
جلوگيري از يبوست با غذاي پرفيبر و مايعات فراوان، رفع ديگر علل از قبيل اسهال.

تشخيص شقاق
با ديدن زخم در مقعد تشخيص داده مي شود. براي رد علل ديگر خونريزي ميتوان معاينه داخلي انجام داد. اگر بيمار درد شديد دارد معاينه داخلي مقعد بايد تا بهبودي به تعويق بيفتد. اگر شخص شقاق هاي متعدد دارد يا در محل غير معمول مثلا سمت چپ يا راست زخم دارد بايد احتمال بيماري هاي ديگر بررسي شود، از قبيل: بيماري هاي التهابي روده (کوليت اولسرو و پروکتيت اولسرو) سيفليس، نقص سيستم ايمني، سل، ايدز، کانسر مقعد.

اصول درماني
درمان يبوست با رژيم پر فيبر و مايعات و گاهي ملين، و در مواردي که اسهال مزمن وجود دارد درمان اسهال و کنترل درد، گرم کردن موضع. بي حس کننده هاي موضعي همراه با کورتيکوستروييدها براي کنترل درد استفاده مي شود. اسپاسم اسفنکتر داخلي معمولا با درمان داروئي از بين نمي رود. نيتروگليسيرين و ديلتيازم باعث پرخوني محل و در نتيجه منجر به تسريع در بهبودي زخم و نهايتا کاهش يا از بين رفتن اسپاسم مي گردد. در مواردي که پماد نيتروگليسيرين موجب سردرد مي شود پماد ديلتيازم بهتر است. گاهي از تزريق بوتاکس نيز در درمان شقاق استفاده مي شود. نشستن در لگن آب گرم به مدت حداقل ده دقيقه و سه بار در روز به کاهش اسپاسم اسفنکتر و درد کمک مي کند.

درمان جراحي شقاق
در مواردي که شقاق به درمان دارويي جواب ندهد يا بعد از درمان مجددا عود کند توصيه به عمل جراحي مي شود. عمل ترجيحي، قطع قسمتي از اسفنکتر داخلي مي باشد که در نتيجه آن فشار از روي اسفنکتر کاهش يافته و زخم ترميم مي شود. در 4 درصد موارد بعد از اين عمل بي اختياري در دفع گاز يا مدفوع پيش مي آيد که اين درصد در افرادي که به روش هاي ديگر مثلا دارو درمان مي شوند مشابه است لذا بهترين روش در درمان شقاق شل کردن اسفنکتر است.

مدیریت

دکتر نیک پژوه متخصص طب پیشگیری و پزشکی اجتماعی

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا

اپلیکیشن پزشکی سلامت: دکتر نیک

برای نصب آسان در اندروید و آیفون کلیک کنید