کوروناویروس جدید
موضوعات داغ

استیگماي اجتماعی (انگ اجتماعی) در ارتباط باکرونا ویروس جدید (COVID-19)

راهنماي پیشگیري و مقابله با استیگماي اجتماعی 19-COVID

برگرفته از پروتکل استیگما و استیگما زدایی(WHO) در رابطه باکرونا ویروس جدید (19-COVID)
تهیه کننده: دکتر امراله ابراهیمی (دانشیار گروه روانشناسی سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان)
فروردین 1399

مخاطبان هدف: دولت ها، رسانه ها و سازمان هاي محلی، کادر درمانی که برروي بیماري کروناویروس (19-COVID) جدید کار می کنند و افرادي که به نوعی در ارتباط با این بیماران هستند.
هدف: یکی از پیامد هاي روانی-اجتماعی ابتلا به برخی بیمار ها از جمله بیماري هاي واگیردار و در این مورد کورونا ویروس، ترس و وحشت بیمار از پیامد هاي اجتماعی و انگ بیماري و عامل انتقال بودن است. تصورات اشتباه مردم، کاربرد کلمات با بارمعنایی منفی، انتشار اطلاعات غلط و تفسیر نادرست از علل و عوامل موجب استگماي اجتماعی و ترس از استگما در این بیماران و افراد مرتبط با آنها می شود. ترس از استیگماي اجتماعی و به تبع آن ترس از برچسب خوردن، مورد تبعیض قرارگرفتن، طرد شدن و… موجب پنهانکاري و اجتناب از ورود به غربالگري، تست، درمان و قرنطینه می شود. این رفتار هاي ناشی از ترس از استگما باعث افزایش شیوع و مانع جدي
در توقف این بیماري است. هدف از این راهنما شناخت استیگما در رابطه با ویروس جدید کرونا و راه هاي پیشگیري ازاستیگماي اجتماعی و استیگما زدایی است.

استیگماي اجتماعی چیست؟
انگ اجتماعی در زمینه سلامت، عبارت است از ارتباط منفی افراد با یک شخص یا گروهی از مردم که در ویژگی هاي معین یک بیماري خاص شریکند و یا این بیماري را دارند. در هنگام شیوع یک بیماري، استیگما ممکن است به معناي آن باشد که این افراد برچسب خورده، کلیشه اي، مورد تبعیض، تحت درمان ایزوله هستند. این موضوع ممکن است منجر به از دست دادن موقعیت اجتماعی به دلیل ارتباط ادراك شده اي با یک بیماري خاص شود.
چنین درمان ایزوله اي می تواند بر افراد مبتلا به این بیماري و همچنین مراقبان، خانواده، دوستان و ارتباطات  اجتماعی آنها تأثیرمنفی بگذارد. حتی افرادي که به این بیماري مبتلا نیستند اما خصوصیات وعلائم مشترك با این بیماري دارند (مثل سرفه و یا تب)، ممکن است از این استیگما رنج ببرند. شیوع فعلی 19-COVID باعث استیگما و رفتارهاي تبعیض آمیزاجتماعی برعلیه افراد با قومیت هاي خاص و همچنین هر کسی که تصور می شود با ویروس در ارتباط بوده ، شده است.

چرا 19-COVID باعث استیگما می شود؟
سطح استیگما در ارتباط با 19-COVID مبتنی بر سه عامل اصلی است:

  1. این بیماري نوظهوري است و در مورد این ویروس هنوز ناشناخته هاي زیادي وجود دارد.
  2. ما اغلب از ناشناخته ها می ترسیم و
  3. به راحتی می توان آن ترس را با “دیگران” مرتبط کرد. بنابر این قابل درك است که در بین مردم احساس گیجی ، اضطراب و ترس وجود دارد. متأسفانه، این عوامل نیز باعث تقویت کلیشه هاي آسیب زا می شوند.

پیامد استیگما چیست؟
استیگما می تواند انسجام اجتماعی را تضعیف کند و احتمال انزواي اجتماعی گروه ها را افزایش دهد. این موضوع می تواند به وضعیتی منجر شود که ویروس احتمالاً شیوع بیشتري پیداکند و نه اینکه شیوع آنرا کمتر کند. لذا میتواند منجربه مشکلات جدي سلامتی و چالش هاي بیشتري در کنترل شیوع بیماري شود.

استیگما می تواند:

  • افراد را بسوي مخفی کردن بیماري سوق دهد تا از تبعیض جلوگیري کنند.
  • افراد را ازدرخواست مراقبت هاي فوریتی بهداشتی بازمی دارد.
  • افراد را نسبت به اتخاذ رفتارهاي سالم و سلامت محور دلسرد و بی انگیزه می کند.

چگونه می توان با استیگما اجتماعی مقابله کرد؟
در این کتابچه راهنما به سه محور در استیگما زدایی به شرح زیر اشاره می شود.

  1. اهمیت کلمات: باید و نباید ها هنگام صحبت کردن در مورد کرونا ویروس (19-COVID) جدید
  2. وظایف مربوط به حیطه خود را انجام دهید: ایده ها و راه هاي ساده براي استیگما زدایی
  3. نکات و پیام هاي ارتباطی.

کلمات حائز اهمیت هستند:
هنگام صحبت کردن در مورد بیماري کروناویروس ، کلمات خاص (به عنوان مثال مورد مشکوك ، ایزوله …) و همچنین زبان بکار رفته در مورد این بیماران ممکن است داراي معنا و بار منفی باشد و نگرش هاي استیگمایی و  برچسب زدن را تقویت کند. بنابراین کلمات می توانند به تداوم کلیشه هاي منفی موجود یا پیش فرض هاي غلط  منجر شوند و ارتباط هاي کاذب بین این بیماري و سایرعوامل را تقویت کنند، ترس و وحشت گسترده اي ایجاد کنند یا افرادي را که مبتلا به این بیماري هستند را از حقوق و شرایط انسانی محروم سازند.
موارد مذکور به این ترتیب می تواند افراد را از غربالگري ، آزمایش و قرنطینه دور کند. ما توصیه می کنیم کانالها و شبکه هاي ارتباطی وکلیه رسانه ها، احترام به مردم و توانمندسازي آنها را سرلوحه کار خود قرار دهند. کلماتی که در رسانه استفاده می شوداز اهمیت ویژه اي برخوردار است، زیرا این امرباعث شکل گیري زبان وارتباطات رایج در خصوص کورونا ویروس جدید (19-COVID) خواهد شد. گزارشات منفی این پتانسیل را دارد که بر روي افراد مشکوك به ویروس جدید (19-COVID)، بیماران و خانواده هاي آنهاو نحوه ارتباطاتشان تأثیر
بگذارد وبه این ترتیب ادرك آنها از بیماري و درمانشان را تحت تاثیر گذاشته و مخدوش کند.

نمونه هاي عینی زیادي وجود دارد که چگونه استفاده از زبان رایج واصطلاحاتی که کمتر باعث استیگما می شوند می تواند در کنترل همه گیري هاي بیماري HIV ،TB و 2.Flu H1N1 و19-COVID موثر باشد.

باید ها و نباید ها
در زیربرخی از بایدها و نبایدها در هنگام صحبت در مورد بیماري کرونا ویروس جدید (19-COVID) را ذکر می کنیم:
باید: در مورد بیماري جدید کروناویروس (19-COVID) صحبت کنید
نباید: مکان ها وقومیت هاي خاصی را به این بیماري نسبت ندهید. مثلا این یک “ویروس ووهان” ، “ویروسچینی” یا “ویروس آسیایی” است. نام رسمی براي این بیماري عمدا براي جلوگیري از استیگما شدن انتخاب شد – “co “مخفف Corona” ،VI” براي ویروس و “D “براي بیماري، 19 براي اینکه این بیماري در سال 2019 پدید آمده است.

باید: با این اصطلاحات “افرادي که 19-COVID دارند” ، “افرادي که تحت درمان 19-COVID “قرار دارند ، “افرادي که از 19-COVID بهبود می یابند” یا “افرادي که پس از ابتلا به 19-COVID فوت کردند” صحبت کنید.
نباید: افراد مبتلا به این بیماري را تحت عنوان “موارد کورنایی یا کورونایی ها” یا “قربانیان” خطاب نکنید.

باید: در مورد “افرادي که ممکن است کرونا داشته باشند” یا “افرادي که احتمال داردکرونا بگیرند” صحبت کنید.
نباید: در مورد افراد از اصطلاح “مظنونین به کرونا” یا “موارد مشکوك” استفاده نکنید.

باید: در مورد افراد از کلمات “گرفتن” یا “مبتلا شدن” به کرونا در محاورات خود استفاده کنید.
نباید: درمحاورات خود در مورد این افراد از” انتقال دهنده ویروس “انتشار ویروس “آلوده کردن دیگران” استفاده نکنید زیرا این کلمات بطور ضمنی معناي انتقال عمدي را دارد و موجب سرزنش کردن بیمار است.
استفاده از اصطلاحات مجرمانه یا تحقیرآمیز این تصور را ایجاد می کند که افراد مبتلا به این بیماري به نوعی کاري اشتباه انجام داده اند یا از نظر خصلت هاي انسانی کمتر از بقیه مردم هستند. تقویت و ترویج استیگما وتضعیف همدلی بالقوه باعث عدم تمایل به پیگیري درمان، یا اجتناب از ورود به غربالگري، آزمایش و قرنطینه می شود.

باید: بر اساس داده هاي علمی و آخرین توصیه هاي بهداشتی درباره خطر 19-COVID بطور دقیق صحبت کنید.
نباید: شایعات و مطالب تأیید نشده را تکرار یا به اشتراك نگذارید واز بکاربردن زبان هایپربولیک (اغراق گویی و مبالغه) براي ایجاد ترس مانند “طاعون”، “آخرالزمان” و غیره خودداري کنید.

باید: مثبت صحبت کنید و برتأثیر اقدامات پیشگیري و درمان تأکید کنید. براي اکثریت مردم این یک بیماري است که می توانند برآن غلبه کنند. اقدامات ساده اي وجود دارد که همه ما می توانیم براي حفظ سلامتی خود ، عزیزانمان و آسیب پذیرترین افراد انجام دهیم.
نباید: به پیام هاي منفی یا تهدیدآمیز توجه نکنید و به آنها نچسبید. ما باید در کنار هم کار کنیم تا به کسانی که آسیب پذیرهستند، کمک کنیم.

باید: بر تأثیر اتخاذ تدابیر محافظتی براي جلوگیري از ابتلا به کرونا ویروس جدید و همچنین غربالگري اولیه، آزمایش و درمان تأکید کنید.

وظایف مربوط به خود را انجام دهید:
دولت ها ، شهروندان، رسانه ها، تأثیرگذاران کلیدي و جوامع نقش مهمی در جلوگیري از استیگما پیرامون مردم مختلف جهان منجمله ملل آسیا دارند. همه ما هنگام برقراري ارتباط در رسانه هاي اجتماعی و دیگر سیستم عامل هاي ارتباطی، باید رفتارهاي عالمانه و متفکرانه داشته و رفتارهاي حمایتی نسبت به بیماري کروناویروس جدید(19-COVID) نشان دهیم.

در اینجا چند نکته و مثال در مورد اقدامات احتمالی براي مقابله با نگرش هاي استیگما آورده شده است:

  • انتشار واقعیت ها: شناخت ناکافی از نحوه انتقال بیماري کروناویروس جدید (19-COVID) و چگونگی جلوگیري از عفونت ناشی ازآن می تواند استیگما را افزایش دهد. در پاسخ به نیازهاي موجود، اولویت بندي، ادغام وانتشاراطلاعات دقیق کشور و جامعه در مورد مناطق آسیب دیده ، آسیب پذیري فردي و گروهی در برابر 19-COVID، گزینه هاي درمانی و چگونگی دسترسی به مراقبت هاي بهداشتی از زبان ساده استفاده کنید وازبکار بردن اصطلاحات بالینی خودداري کنید. رسانه هاي جمعی وشبکه هاي اجتماعی براي دستیابی بسیاري از مردم به اطلاعات بهداشتی که هزینه نسبتاً کمی هم دارد بسیار مفید هستند.
  • درگیر کردن تأثیر گذاران اجتماعی نظیررهبران مذهبی در مورد تأمل در مورد افرادي که استیگما دارند و چگونگی حمایت از آنها بسیار مفید است. افراد مشهور مورد احترام (سلیبرتی ها) می توانند با تولید پیام ها، کلیپ ها و حمایت از این بیماران باعث کاهش استیگما شوند. این اطلاعات باید به درستی تهیه و معطوف به هدف استیگما زدایی باشد. افراد مشهوري که از آنها خواسته می شود این اطلاعات را به مردم بدهند باید شخصاً درگیر شوند و به لحاظ جغرافیایی و فرهنگی متناسب با مخاطبانی که می خواهند بر آنهاتأثیربگذارند ، باشند. براي نمونه یک شهردار محبوب (یا یکی دیگراز عوامل اصلی تأثیرگذار) می تواند این کار را انجام دهد. مثلا با برنامه اي که به طور زنده در رسانه هاي اجتماعی پخش می شود در کنار مدیران و دست اندرکاران سلامت پیام خود را بدهد.
  • صداها، داستانها و تصاویرافراد محلی را که تجربه کروناویروس جدید (19-COVID) را تجربه کرده و بهبود یافته اند را برجسته و به جامعه منعکس کنید. یا فردي که دوست عزیزي را از زمانی که تحت درمان بوده تا زمانی که بهبود یافته را مورد حمایت قرار داده را معرفی کنید تا این نگرش را تقویت کنید و بر این واقعیت تاکید شود که بیشترافراد از 19-COVID بهبود می یابند. همچنین ، یک کمپین “قهرمان” براي تجلیل از سرپرستان و کارکنان مراقبت هاي بهداشتی که ممکن است آنها نیز مورد استیگما باشند براه اندازید. داوطلبان اجتماعی نیزنقش بسزایی در کاهش استیگما در جوامع دارند.
  • اطمینان حاصل کنید که همه اقوام مختلف را پوشش می دهید. همه اطلاعات و برنامه ها باید به تنوع جوامع و خرده فرهنگ ها توجه داشته باشند تا همه با هم کار کنند واز شیوع 19-COVID جلوگیري نمایند. اطمینان حاصل کنید که سبک گفتگو، نمادها و نشانه ها سوگیري خاصی نسبت به هیچ گروه، قوم یا خرده فرهنگی نیست.
  • روزنامه نگاري اخلاقی: گزارش روزنامه نگارانی که بیش از حد بر رفتار فردي و مسئولیت بیماران در مورد داشتن و “گسترش کرونا ” تمرکزمی کنند ، می تواند استیگما ي افراد مبتلا به این بیماري را افزایش دهد. به عنوان مثال ، برخی رسانه ها براساس حدس و گمان در مورد منبع کرونا ویروس متمرکز شده و سعی در شناسایی “صفر بیمار” یا اولین مورد در هر کشور دارند.
  • تأکید بیش از حد برتلاش براي یافتن واکسن و درمان می تواند ترس را افزایش داده و یا این تصور را بوجود آورد که اکنون نمی توانیم عفونت ها را متوقف کنیم. درعوض ، باید روي محتواي روشهاي اساسی پیشگیري از عفونت ، علائم 19-COVID و اینکه چه موقع مراقبت هاي بهداشتی مناسب را جستجو کنیم تبلیغ شود.
  • پیوند ها را ایجاد کنید: تعداد زیادي ابتکار عمل براي رفع استیگما و کلیشه ها وجود دارد. انسجام بخشیدن به این فعالیت ها براي ایجاد یک حرکت و جنبش فراگیر و خلق یک محیط مثبت که نشان از مراقبت و همدلی عمومی همه آحاد مردم باشد بسیار اهمیت دارد.

نکات و پیام هاي ارتباطی
همه گیري اطلاعات (infodemic) نادرست و شایعات سریعتراز شیوع فعلی کرونا ویروس جدید (19-COVID) در حال گسترش است. این اطلاعات نادرست و شایعه ها سهم مهمی در تأثیرات منفی بیماري از جمله استیگما و تبعیض مردم در مناطق تحت تأثیر شیوع بیماري دارد. ما براي حمایت از جوامع و افراد آسیب دیده از این شیوع جدید، به همبستگی جمعی واطلاعات واضح وعملی نیاز داریم. تصورات غلط، شایعات و اطلاعات نادرست منجر به استیگما و تبعیض می شود که مانع تلاش هاي مسئولانه براي کنترل بیماري است.

تصورات غلط را همزمان با تصدیق اینکه احساسات ورفتارهاي متعاقب این نگرش واقعی است، را تصحیح  کنید (در واقع این نگرش غلط باعث هیجانات منفی و رفتارهاي ناکارآمد شده است)

  • اهمیت پیشگیري، اقدامات نجات بخش، غربالگري زودرس و درمان را ترویج و توسعه دهید.
  • همبستگی جمعی وهمکاري جهانی براي جلوگیري از انتقال بیشترو کاهش نگرانی هاي عمومی مورد نیاز است.
  • روایت هاي همدلانه،و یا داستان هایی از تجارب انسانی و تلاش هاي بشر دوستانه و مشفقانه افراد یا گروه ها که متاثراز کروناویروس جدید (19-COVID) است را به اشتراك بگذارید.
  • از کسانی که در خط مقدم مواجه و کنترل این شیوع قرار دارند (کارکنان مراقبت هاي بهداشتی، داوطلبان، رهبران جامعه و غیره)، حمایت کرده و تشویق و پشتیبانی خود را اعلام کنید.
  • حقایق، و نه ترس و نه ساده انگاري، مانع از انتشار ویروس کروناي جدید (19-COVID) خواهد شد.
  • حقایق و اطلاعات دقیقی در مورد این بیماري را به اشتراك بگذارید.
  • باور ها غلط و کلیشه ها را به چالش بکشید.
  • کلمات را با دقت انتخاب کنید. نحوه برقراري ارتباط ما می تواند برروي نگرش دیگران تأثیر بگذارد (به موارد باید و نباید هاي فوق مراجعه کنید).

مدیریت

دکتر نیک پژوه متخصص طب پیشگیری و پزشکی اجتماعی

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا

اپلیکیشن پزشکی سلامت: دکتر نیک

برای نصب آسان در اندروید و آیفون کلیک کنید