زنان و زایمان

خونریزی رحمی غیر طبیعی (Abnormal Uterine Bleeding)

منظور از خونریزی غیر طبیعی از رحم، هر نوع خونریزی حجیم یا غیر معمول از رحم است که طبیعتاً از راه واژن دفع می شود. این خونریزی می تواند در هر زمانی از چرخه ماهانه، حتی در هنگام خونریزی قاعدگی نیز رخ دهد.

خونریزی رحمی غیر طبیعی (AUB) چیست؟

منظور از خونریزی غیر طبیعی از رحم، هر نوع خونریزی حجیم یا غیر معمول از رحم است که طبیعتاً از راه واژن دفع می شود. این خونریزی می تواند در هر زمانی از چرخه ماهانه، حتی در هنگام خونریزی قاعدگی نیز رخ دهد.

علائم خونریزی رحمی غیر طبیعی

خونریزی واژینال در فاصله بین خونریزی های طبیعی قاعدگی، یکی از علائم AUB است. داشتن خونریزی حجیم و شدید در زمان خونریزی قاعدگی طبیعی نیز می تواند علامت دیگری در نظر گرفته شود.


به خونریزی شدید در هنگام قاعدگی و یا خونریزی که برای بیشتر از ۷ روز طول بکشد، منوراژی گفته می شود. برای مثال، خونریزی می تواند آنقدر شدید باشد تا فردا مبتلا مجبور شود هر ساعت نوار بهداشتی خود را عوض کند!

خونریزی رحمی غیر طبیعی چگونه به وجود می آید؟

عوامل مختلفی می توانند باعث ایجاد AUB شوند. باردار، یک علت شایع است! (و اولین فرضی است که باید در نظر گرفت.)

پولیپ ها و فیبروئیدها (رشد و برجستگی های کوچک و بزرگ دیوار رحم) نیز می توانند عامل ایجاد AUB باشند. به صورت نادر، اختلالات تیروئید، عفونت گردن رحم و یا سرطان رحم نیز می‌تواند منجر به خونریزی رحمی غیر طبیعی شود.

در اکثر زنان، خونریزی رحمی غیر طبیعی، نتیجه عدم تعادل هورمونی است. اگر عامل AUB اختلالات هورمونی باشد، به آن «خونریزی رحمی اختلال عملکردی یا (DUB)» گفته می شود که در نوجوانان و یا زنان نزدیک به یائسگی شایع‌تر است.

موارد ذکر شده تنها بخش کوچکی از دلایل ایجاد AUB می باشد. هر یک از این دلایل ممکن است در هر سنی رخ دهد اما احتمال وجود برخی از عوامل در برخی از سنین بیشتر است. (در واقع سن بیمار برای رسیدن به تشخیص کمک‌ می کند.)

زنان در دهه دوم، سوم و چهارم زندگی (۱۰ تا ۳۹ سال):
یکی از عوامل شایع ابتلا به خونریزی رحمی غیر طبیعی در این بازه سنی، حاملگی است. برخی از زنان در چند ماه اول حاملگی طبیعی دچار خونریزی رحمی غیر طبیعی و لکه بینی می شوند. علاوه بر آن، برخی از قرص های خوراکی ضد حاملگی و یا ابزار های داخل رحمی ضد حاملگی (IUD) نیز می توانند ایجاد AUB کنند.

برخی از زنان جوان مبتلا به خونریزی رحمی غیر طبیعی، در طی دوره ماهانه خود تخمک گذاری ندارند. این موضوع خصوصا برای زنان نوجوانی که پریودهایشان به تازگی شروع شده، امری معمول است. علت این اتفاق یک عدم تعادل هورمونی است که به دنبال آن، استروژن مخاط پوشاننده رحم (اندومتر) را تحریک می کند تا رشد کند و بسیار ضخیم شود. در هنگام خونریزی قاعدگی که این لایه بسیار ضخیم شده ریزش پیدا می کند، خونریزی حجیمی ایجاد خواهد شد.

عدم تعادل هورمونی، همچنین می تواند نظم بدن برای خونریزی به موقع و قابل پیشبینی را به هم زده و در نتیجه موجب خونریزی نامنظم (لکه بینی) شود.

زنان در دهه پنجم و ششم زندگی (از ۴۰ تا ۵۹ سال):
در سنین نزدیک یائسگی و زمانی که یائسگی به تازگی شروع شده است، تخمک گذاری برای مدت طولانی قطع می شود، نتیجه آن عدم تعادل هورمونی و ایجاد AUB است که خود را به صورت خونریزی های قاعدگی شدیدتر و یا خونریزی روشن نامنظم (لکه بینی) نشان می دهد.

در این بازه سنی، ضخامت مخاط پوشاننده رحم نیز از علل دیگر ایجاد AUB است. این افزایش ضخامت (خصوصا در این سن) می تواند هشداری برای ابتلا به سرطان رحم باشد. اگر در این بازه سنی هستید و خونریزی رحمی غیر طبیعی دارید، باید حتما به پزشک مراجعه کنید و موضوع را با او در میان بگذارید. این اتفاق می تواند بخشی از فرایند طبیعی پیر شدن (عدم تعادل هورمونی ذکر شده) باشد اما مهم است که از عدم وجود سرطان و بدخیمی مطمئن شوید.

زنان پس از یائسگی:
در این بازه سنی، «درمان هورمونی جایگزین» یکی از علل شایع خونریزی غیر طبیعی بعد از یائسگی است. علل شایع دیگر، سرطان مخاط یا جسم رحم هستند. اگرچه این سرطان ها در زنان مسن شایع‌تر از زنان جوان است اما علل دیگری نیز برای AUB بعد از یائسگی وجود دارد. در نتیجه برای رسیدن به تشخیص قطعی، در صورت دچار شدن به خونریزی رحمی بعد از یائسگی حتما باید به پزشک مراجعه کنید.

خونریزی رحمی غیرطبیعی (AUB) چگونه تشخیص داده می شود؟

آزمایشات و تست هایی که پزشک برای تشخیص مشکل شما درخواست می دهد می تواند وابسته به سن شما باشد. برای مثال اگر در سن و شرایط بارداری قرار دارید، پزشک برای شما تست بارداری درخواست می دهد.

در صورتی که خونریزی شدید دارید، در کنار سایر تست ها، احتمالا پزشک درخواست آزمایش خون هم می دهد تا مطمئن شود که در اثر خونریزی دچار کم خونی (به صورت فقر آهن) نشده اید. (و نیز تعداد پلاکت ها را بررسی می کند تا مطمئن شود علت خونریزی شدید تعداد پایین پلاکت نیست)

با انجام سونوگرافی از ناحیه لگن می توان تخمدان و رحم را مشاهده کرد. در برخی موارد سونوگرافی دلیل خونریزی را نیز مشخص می کند.

پزشک می تواند درخواست نمونه برداری از مخاط رحم (بیوپسی اندومتر) را نیز بدهد. برای انجام این کار، یک لوله باریک پلاستیکی (کاتتر) وارد رحم می شود تا نمونه کوچکی از مخاط رحم بردارد. سپس این نمونه برای بررسی به آزمایشگاه فرستاده می شود. نتیجه پاتولوژی می تواند وجود سرطان یا تغییرات سلولی را نشان دهد. به طور کلی این نمونه برداری مداخله ای سرپایی است که می تواند در مطب پزشک انجام شده و تنها درد مختصری ایجاد می کند.

تست دیگری که ممکن است پزشک درخواست دهد، هیستروسکوپی است که طی آن، یک لوله بسیار باریک که دوربین بسیار کوچکی روی آن است وارد رحم می شود. وجود دوربین به پزشک کمک می کند تا داخل رحم را ببیند. در صورتی که هر مورد مشکوک و غیر طبیعی دیده شود، پزشک می تواند تصمیم به انجام نمونه برداری بگیرد.

آیا می توان از خونریزی رحمی غیر طبیعی جلوگیری کرد؟

در صورتی که خونریزی رحمی غیر طبیعی به عدم تغییرات هورمونی ایجاد شده باشد، قابل پیشگیری نیست. اما اگر علت آن برای مثال اضافه وزن باشد، می توان با کاهش وزن از آن جلوگیری کرد (زیرا چاقی و میزان بافت چربی، تولید هورمون ها را تحت تاثیر قرار می دهد) در نتیجه حفظ و داشتن وزن طبیعی می تواند به جلوگیری از رخ دادن AUB کمک‌ کند.

درمان خونریزی رحمی غیرطبیعی (AUB)

برای درمان AUB گزینه های درمانی مختلفی وجود دارد. انتخاب درمان مناسب بستگی به علت خونریزی غیر طبیعی، سن و تمایل به بارداری در آینده دارد. پزشک به شما کمک می کند تا بهترین درمان را انتخاب کنید. البته اگر پزشک به تشخیص عدم تعادل هورمونی به عنوان علت خونریزی غیرطبیعی برسد، ممکن است شما و پزشکتان تصمیم به «درمان انتظاری» بگیرید. (یعنی صبر کنید و وضعیت را تحت نظر بگیرید که آیا خونریزی به خودی خود بهبود می یابد یا نه؟)

برخی از گزینه های درمانی عبارتند از:

۱. کارگذاری ابزار داخل رحمی (IUD): ممکن است پزشک کارگذاری IUD را به شما پیشنهاد دهد. IUD یک ابزار پلاستیکی کوچک است که از طریق واژن درون رحم جایگذاری می شود تا از بارداری جلوگیری کند. یکی از انواع IUDها، هورمون نیز آزاد می کند. این نوع IUD به خوبی می تواند خونریزی رحمی غیر طبیعی را کاهش دهد. البته در نظر داشته باشید که همانند قرص های خوراکی ضد بارداری، در برخی موارد IUDها می توانند خود موجب خونریزی رحمی غیر طبیعی نیز شوند. در این صورت باید مشکل را با پزشک خود مطرح کنید.

۲. قرص های ضدبارداری: این قرص ها شامل هورمون های جنسی است و از بیش از حد ضخیم شدن مخاط رحم جلوگیری می کند. علاوه بر این، سیکل های ماهانه را منظم کرده و از دردهای قاعدگی می کاهد.

برخی از قرص های ضد بارداری، خصوصا قرص هایی که تنها حاوی پروژستین هستند (که به آنها مینی پیل گفته می شود) در بعضی از افراد می توانند باعث ایجاد خونریزی غیر طبیعی شوند! در صورتی که با وجود مصرف دارو خونریزی شما کنترل نشده است، حتما موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید.

۳. باز کردن دهانه رحم و کورتاژ (A D&C): در این روش دهانه رحم کشیده می شود تا به اندازه کافی فضا برای ورود یک ابزار جراحی مخصوص به داخل رحم ایجاد شود. پزشک از این ابزار استفاده می کند تا مخاط رحم را بخراشد و خارج کند. مخاط خارج شده در آزمایشگاه تحت بررسی قرار می گیرد تا دیده شود که شامل بافت غیر طبیعی هست یا نیست. انجام این مداخله در بیهوشی کامل و در حالتی مشابه خواب صورت می گیرد. در صورتی که خونریزی رحمی شدید دارید، پزشک می تواند از کورتاژ برای هم تشخیص علت و‌ محل خونریزی و هم درمان آن استفاده کند. انجام کورتاژ خود به تنهایی در اکثر موارد خونریزی شدید را متوقف می کند. در مورد نیاز به انجام این روش درمانی، پزشک شما تصمیم خواهد گرفت.

۴. هیسترکتومی (برداشتن رحم): منظور از هیسترکتومی، جراحی برداشتن رحم است. کسی که تحت این عمل جراحی قرار می گیرد، دیگر پریود و طبیعتاً باردار نیز نمی شود. هیسترکتومی یک جراحی بزرگ است که نیاز به بیهوشی کامل و بستری در بیمارستان دارد و ممکن است دوره ریکاوری طولانی نیاز داشته باشد. در مورد خطرات و منافع هیسترکتومی از پزشک خود مشورت بگیرید.

۵. تخریب مخاط رحم: در این روش درمانی، مخاط رحم تخریب می شود اما بر خلاف هیسترکتومی، رحم برداشته نمی شود. این روش ممکن است در برخی زنان خونریزی قاعدگی را برای همیشه قطع کند. با این وجود، برخی دیگر از زنان به دنبال این روش همچنان خونریزی های کم حجم و یا لکه بینی را خواهند داشت. حتی در تعداد کمتری از زنان خونریزی های منظم حفظ خواهد شد. افرادی که تحت این روش درمانی قرار می گیرند، باید همچنان مصرف برخی داروهای ضد بارداری را در نظر داشته باشند، هر چند در اکثریت موارد، رخ دادن بارداری چندان محتمل نیست.

پزشک می تواند تخریب مخاط رحم را به شیوه های متعددی انجام دهد. جدیدترین شیوه های موجود برای این جراحی، نیاز به بیهوشی عمومی و حتی ماندن در بیمارستان ندارد. زمان ریکاوری بعد از این این روش در مقایسه با هیسترکتومی کمتر می باشد.

زندگی کردن با AUB

خونریزی رحمی غیر طبیعی می تواند اثرات منفی روی زندگی شما بگذارد. غیر قابل پیشبینی بودن زمان خونریزی باعث می شود تا همیشه نگران و مضطرب باشید. همچنین خونریزی شدید می تواند فعالیت های روزانه شما را محدود کند. در برخی از زنان، حتی می تواند مانع از خروج آن ها از منزل نیز شود.

در صورتی که خونریزی های قاعدگی حجیم دارید، به محض شروع خونریزی و یا اگر قابل پیشبینی است، چند روز قبل از شروع خونریزی از ایبوپروفن (ادویل) استفاده کنید. این دارو از خانواده دارو‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) است. داروهای این خانواده می توانند موجب کاهش خونریزی قاعدگی شوند. در این حالت باید از دریافت میزان کافی آهن در وعده های غذایی خود نیز اطمینان حاصل کنید. پزشک هم ممکن است برای اطمینان از کم خون نشدن شما، صرف آهن برایتان تجویز کند.

سوالاتی که باید از پزشک خود بپرسید

۱. علت احتمالی خونریزی رحمی غیر طبیعی من چیست؟

۲. آیا مشکل من جدی است؟ آیا در معرض بیماری های دیگری نیز قرار دارم؟

۳. بر اساس علت خونریزی، چه درمانی را به من توصیه می کنید؟

۴. خطرات و فواید این روش درمانی چیست؟

۵. آیا این درمان، شانس من برای بارداری در آینده را تحت تاثیر قرار خواهد داد؟


Resources

Centers for Disease Control and Prevention: Heavy Menstrual Bleeding

National Institutes of Health, MedlinePlus: Abnormal Uterine Bleeding

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا

اپلیکیشن پزشکی سلامت: دکتر نیک

برای نصب آسان در اندروید و آیفون کلیک کنید