الف تا ی بیماری هات

تصلب شرایین (Arteriosclerosis)

تعریف

سرخرگ‌ها، رگ‌های خونی هستند که اکسیژن و مواد مغذی را از قلب شما به سایر نقاط بدنتان حمل می‌کنند. سرخرگ‌های سالم، انعطاف‌پذیر و قابل ارتجاع هستند. هرچند، با گذشت زمان و انجام کار زیاد، فشار زیاد ایجاد شده بر روی سرخرگ‌های شما، می‌تواند دیواره آنها را ضخیم، سفت و خشک نماید، که گاهی اوقات مانع جریان خون به سمت اندام‌ها و بافت‌های  بدن، می‌شود. این جریان و فرایند، آرترواسکلروزیس یا سفت شدن و سخت شدن جداره سرخرگ‌ها نامیده می‌شود. آترواسکلروزیس، به ساخته شدن چربی‌ها و کلسترول در داخل و بر روی دیواره سرخرگ‌های شما (پلاک)، اشاره دارد، که می‌تواند مانع جریان خون شود.
همچنین این پلاک‌ها می‌توانند از هم پاشیده شده، و باعث ایجاد یک لخته خون شوند. گرچه آترواسکلروزیس (تصلب شرایین)، اغلب به عنوان یک مشکل قلبی در نظر گرفته می‌شود، ولی می‌تواند بر روی سرخرگ‌های هر نقطه‌ای از بدن شما نیز تاثیر گذارد. آترواسکلروزیس یک وضعیت و عارضه قابل پیشگیری و قابل درمان است.


علائم

آترواسکلروزیس (تصلب شرایین)، به‌تدریج و آرام آرام توسعه می‌یابد. آترواسکلروزیس خفیف، معمولاً هیچ گونه علامت و نشانه‌ای ندارد. اغلب علائم و نشانه‌های آترواسکلروزیس، تا زمانیکه یک سرخرگ آنقدر باریک یا مسدود شود که نتواند خون کافی را برای اندام‌ها و بافت‌های بدنتان تامین نماید، در شما بروز نخواهد کرد. گاهی اوقات، یک لخته خون، جریان خون را به طور کامل مسدود و متوقف می‌نماید، یا حتی از هم‌جداشده، و می‌تواند باعث ایجاد یک سکته قلبی یا مغزی شود.
علائم و نشانه‌های آترواسکلروزیس متوسط یا شدید، بستگی به این دارد که کدام سرخرگ تحت تاثیر قرار گرفته و یا درگیر شده است. برای مثال:

  • اگر آترواسکلروزیس (تصلب شرایین)، درسرخرگ‌های قلبی وجود داشته باشد،  این احتمال وجود دارد که علائم و نشانه‌هایی شبیه به فشار یا درد سینه داشته باشید (آنژین).
  • اگر آترواسکلروزیس(تصلب شرایین)، در سرخرگهای منتهی به مغزتان وجود داشته باشد، ممکن است علائم و نشانه‌هایی شبیه به‌کرخی و بی‌حسی ناگهانی و یا ضعف در دستان و پاهای خود داشته باشید، یا مشکل در صحبت کردن، مبهم و نامفهوم سخن گفتن، و یا سست شدن و افتادگی عضلات صورت. اینها علائمی از یک حمله ایسکمیک گذرا (TIA) است که اگر درمان نشود، ممکن است منجر به بروز سکته گردد.
  • اگر آترواسکلروزیس(تصلب شرایین)، درسرخرگ‌های پاها و یا دست‌های شما وجود داشته باشد، ممکن است علائم و نشانه‌های بیماری سرخرگ محیطی، مثل درد پا هنگام راه‌رفتن را داشته باشید(لنگ زدن متناوب).
  • اگر آترواسکلروزیس(تصلب شرایین)، درسرخرگ‌های منتهی به کلیه‌های شما وجود داشته باشد، فشار خون بالا و یا نارسایی کلیه در شما ایجاد می‌شود.

علل

آترواسکلروزیس (تصلب شرایین)، یک بیماری آرام و پیشرونده است که ممکن است از دوران بچگی آغاز شود. گرچه علت دقیق آن ناشناخته است، اما ممکن است این بیماری با صدمه یا آسیب به لایه داخلی یک سرخرگ آغاز شود. این آسیب و صدمه ممکن است به خاطر موارد زیر به‌وجود آید:

  • فشار خون بالا
  • کلسترول بالا، اغلب به علت دریافت کلسترول زیاد و یا چربی‌های اشباع در رژیم غذایی‌تان
  • کشیدن سیگار و سایر منابع نیکوتینی
  • دیابت

کافی است یکبار دیواره داخلی یک سرخرگ آسیب  ببیند، آن‌وقت سلول‌های خونی و سایر مواد و اجسام، اغلب در ناحیه آسیب دیده تجمع یافته و در لایه داخلی سرخرگ ذخیره می‌گردند. در طول زمان، رسوبات و ذخائر چربی (پلاک‌ها)،  که از کلسترول و سایر محصولات دفعی سلولی تشکیل شده،  نیز در ناحیه آسیب ‌دیده تجمع پیدا کرده و سرخرگ‌های شما را  سفت و سخت، و باریک می‌نماید. سپس اندام‌ها و بافتهای درارتباط با سرخرگ‌های مسدود شده خون کافی را جهت انجام عملکرد مناسب و صحیح دریافت نمی‌کنند.
در نهایت، این امکان وجود دارد که تکه‌هایی از رسوبات چربی، جدا شده و داخل جریان خون شما گردند. علاوه بر این، لایه نازک یک پلاک ممکن است پاره شده و کلسترول و سایر مواد به جریان خون شما سرازیر گردد. این ممکن است باعث شکل‌گیری یک لخته خون شود، که می‌تواند جریان خون به قسمت مشخصی از بدن شما را مسدود نماید، مثل اتفاقی که در حمله قلبی رخ می‌دهد. همچنین یک لخته خون می‌تواند به سایر قسمت‌های بدن شما حرکت کند و جریان خون به اندام دیگر را به طورکامل و یا تا حدودی متوقف کند.


عوامل خطر

در طول زمان، سفت و سخت شدن سرخرگ‌ها اتفاق می‌افتد. علاوه بر این واقعیت که پیر شدن و بالا رفتن سن عاملی جهت تصلب شرایین می‌باشد، عوامل دیگری که احتمال خطر آترواسکلروزیس را افزایش می‌دهند عبارتند از:

  • فشار خون بالا
  • کلسترول بالا
  • دیابت
  • چاقی
  • سیگارکشیدن
  • سابقه خانوادگی بیماری قلبی زودهنگام

عوارض

عوارض آترواسکلروزیس(تصلب شرایین)، به محل و جایگاه سرخرگ‌های مسدود شده بستگی دارد. برای مثال:

  • بیماری سرخرگ کرونری(قلبی): وقتی آترواسکلروزیس(تصلب شرایین)، سرخرگ‌های نزدیک به قلب شما را تنگ و باریک نماید، این امکان وجود دارد که شما دچار بیماری سرخرگ کرونری شوید، که می‌تواند باعث ایجاد درد سینه(آنژین)، یک حمله قلبی و یا نارسایی قلبی شود.
  • بیماری سرخرگ کاروتید: وقتی آترواسکلروزیس، سرخرگ‌های نزدیک به مغز شما را تنگ و باریک نماید، ممکن است که دچار بیماری سرخرگ کاروتید شوید، که می‌تواند باعث ایجاد حمله ایسکمیک گذرا(TIA.) و یا سکته شود.
  • بیماری سرخرگ محیطی: وقتی آترواسکلروزیس، سرخرگ‌های موجود در دست‌ها و یا پاهای شما را تنگ و باریک نماید، این امکان وجود دارد که مشکلات مربوط به جریان خون در دست‌ها و پاهای شما اتفاق افتدکه بیماری سرخرگ محیطی نامیده می‌شود. این امر باعث می‌شود که حساسیت کمتری به  گرما و یا سرما داشته باشید و احتمال خطر سوختگی‌ها و یا سرمازدگی افزایش می‌یابد. در موارد نادر، جریان خون ضعیف در دست‌ها و پاهای شما، می‌تواند باعث مرگ بافتی(قانقاریا) شود.
  • آنوریسم (اتساع شریان): آترواسکلروزیس(تصلب شرایین)، همچنین می‌تواند باعث آنوریسم(اتساع شریان)، شود، یک عارضه جدی که می‌تواند در هر جایی از بدنتان رخ دهد. آنوریسم وجود یک برآمدگی و تورم در دیواره سرخرگ شماست. بیشتر افراد مبتلا به آنوریسم، هیچ نوع علامت و نشانه‌ای ندارند. این امکان وجود دارد که. درد، لرزش و ضربان در ناحیه‌ای که آنوریسم در آن رخ داده، وجود داشته باشد که یک فوریت پزشکی است. اگر آنوریسم ترکیده شود، ممکن است با خونریزی داخلی که خطرناک و تهدیدکننده حیات است، مواجه شوید. گرچه معمولاً این یک اتفاق ناگهانی و فاجعه آمیز است، اما این امکان هم هست که سوراخ شدن و تراوش کردن آرام آرام نیز اتفاق افتد. اگر یک لخته خون در آنوریسم از جای خود بیرون آید، ممکن است یک سرخرگ را در نقطه‌ای دوردست مسدود نماید.

چه اقداماتی میتوانید انجام دهید؟

اگر شما فکر می‌کنید که دچار آترواسکلروزیس هستید یا به خاطر وجود سابقه خانوادگی بیماری قلبی، نگران این موضوع هستید، جهت بررسی سطح کلسترول خون، ترتیب قرار ملاقاتی با پزشک خانوادگی خود را بدهید.
به علت اینکه زمان ملاقات با پزشک کوتاه است و چون اغلب موارد زیادی وجود دارد که باید پوشش داده شود، بهتر است خود را از قبل برای این دیدار آماده سازید. در اینجا اطلاعاتی برای کمک به شما، جهت آماده‌سازی برای دیدار با پزشک، و آنچه که از او انتظار دارید، آمده است.
آنچه که می‌توانید انجام دهید:

  • از هر گونه محدودیت و ممنوعیتی  قبل از دیدار خود با پزشک، آگاه باشید. زمانی‌که قرار ملاقات با پزشک را می‌گذارید، در مورد اینکه آیا  نیاز به انجام مواردی  قبل از دیدارتان می‌باشد، سوال نمایید، مثل محدودیت‌هایی که در رژیم غذایی باید اعمال کنید. بسیاری از آزمایشات خون، مثل آزمایش کلسترول، و سایر چربی‌های خون، و نیز آزمایشات قند خون نیاز به ناشتا بودن از قبل دارد.
  • هرگونه علامت و نشانه‌ای که تجربه می‌کنید، را یادداشت نمایید. آترواسکلروزیس (تصلب شرایین)، به‌ندرت علامت و نشانه‌ای دارد. اما عامل خطری برای بیماری قلبی محسوب می‌شود.  اینکه به پزشک اجازه دهید تا اگر نشانه و علامت به‌خصوصی دارید، از آن آگاه باشد، مثل دردسینه یا تنفس کوتاه، می‌تواند به وی کمک کند تا تا چه حد بیماری آترواسکلروزیس شما نیاز به درمان دارد.
  • هرگونه اطلاعات شخصی مهم و کلیدی خود را یادداشت نمایید، شامل سابقه خانوادگی کلسترول بالا، بیماری قلبی، سکته، فشار خون بالا، دیابت و هرگونه تغییرات اخیری که در زندگی شما رخ داده و یا هر گونه استرس بزرگی که در زندگی خود تجربه کرده‌اید.
  • فهرستی از تمام داروهای مصرفی خود را تهیه کنید، شامل ویتامین‌ها و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید.
  • در صورت امکان، از یکی از اعضاء خانواده خود و یا یک دوست بخواهید که همراه شما باشد، گاهی اوقات به خاطر سپردن کلیه اطلاعاتی که در طول مدت ملاقات به شما داده می‌شود، می‌تواند امر مشکلی باشد. شخصی که شما را همراهی می‌کند، ممکن است مواردی را به خاطر بسپارد که شما فراموش کرده و یا آن را از قلم انداخته‌اید.
  • برای صحبت و گفتگو در مورد عادات غذایی و ورزشی خود، آماده باشید. اگر پیش از این  رژیم غذایی و ورزشی منظمی را دنبال نمی‌کرده‌اید، برای گفتگو با پزشکتان درباره هر نوع چالشی که ممکن است در هنگام شروع، با آن مواجه شوید، آماده باشید.
  • سوالاتی را که می‌خواهید از پزشکتان بپرسید، یادداشت کنید.

زمان دیدار شما با پزشکتان محدود است، بنابراین تهیه و آماده‌سازی فهرستی از سوالاتی که می‌خواهید از پزشک خود بپرسید، به شما کمک خواهد کرد تا از وقت و زمان خود حداکثر استفاده را ببرید. سوالات خود را به ترتیب اهمیت یادداشت نمایید. در مورد آترواسکلروزیس، پاره‌ای از سوالات پایه‌ای و اساسی که باید از پزشک خود بپرسید شامل موارد زیر است:

  • چه نوع آزمایشاتی باید انجام دهم؟
  • بهترین درمان چیست؟
  • برای جلوگیری از این بیماری چه مواد غذایی باید بخورم؟
  • میزان مناسب فعالیت بدنی چقدر است؟
  • چند وقت یکبار نیاز به انجام آزمایش کلسترول دارم؟
  • پیشنهادات شما در مورد خط‌مشی اولیه درمان چیست؟
  • من دچار سایر عوارض و مشکلات مربوط به سلامتی نیز هستم، چطور می‌توانم به بهترین نحو ممکن این موارد را با هم اداره نمایم؟
  • آیا محدودیتی وجود دارد که نیاز به انجام آن داشته باشم؟
  • آیا باید به یک متخصص مراجعه کنم؟
  • آیا برای داروهایی که تجویز نموده‌اید، جایگزین‌های ژنریکی وجود دارد؟
  • آیا جزوات آموزشی و یا سایر محصولات انتشاراتی جهت مطالعه من موجود می‌باشد؟
  • چه وب‌سایت‌هایی را جهت بازدید، پیشنهاد می‌نمایید؟

علاوه بر سوالاتی که از پیش جهت پرسیدن آماده کرده‌اید، از پرسیدن سایر سوالات،در هر زمانی که برای شما پیش می‌آید، تردید نکنید.

آنچه که از پزشک باید انتظار داشت:
احتمالا پزشک تعدادی سوال از شما خواهد پرسید. آماده بودن جهت پاسخ به سوالات، مقداری از  وقت شما را جهت مرور کردن نکاتی که می‌خواهید به طور عمقی با پزشک خود صحبت نمایید، نگاه می‌دارد.
سوالاتی که ممکن است پزشک از شما بپرسد :

  • آیا سابقه خانوادگی کلسترول بالا، فشار خون بالا، و یا بیماری قلبی دارید؟
  • عادات غذایی و  ورزشی  شما چگونه است؟
  • آیا سیگار می‌کشید؟
  • آیا تا به حال آزمایش کلسترول داده‌اید؟ اگر انجام داده‌اید، آخرین آزمایش شما چه زمانی بوده است؟ سطح کلسترول شما چه اندازه بوده است؟
  • آیا شما احساس ناراحتی در سینه و یا درد در پاهای خود هنگام راه‌رفتن و یا در حال استراحت دارید؟
  • آیا تا به حال سابقه سکته داشته‌اید و یا هر گونه سستی و کرخی غیر قابل توضیح، حس خارش یا سوزش، یا ضعف در قسمتی از بدن و یا مشکل در هنگام صحبت کردن داشته اید؟

اقداماتی که در این ضمن می‌توانید انجام دهید:
هیچگاه برای شروع  تغییرات در شیوه زندگی به طور سالم و صحیح دیر نیست، کارهایی مثل ترک سیگار، خوردن غذاهای سالم، و داشتن فعالیت جسمانی بیشتر. تمامی اینها خطوط اولیه دفاعی در برابر آترواسکلروزیس و عوارض مرتبط با آن، شامل حمله قلبی و سکته می‌باشند.


چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر فکر می‌کنید که مبتلا به آترواسکلروزیس(تصلب شرایین) هستید، با پزشک خود صحبت کنید. همچنین به علائم و نشانه‌های اولیه جریان ناکافی خون، مثل درد سینه (آنژین)، درد پا یا احساس کرخی و یا بی‌حسی، توجه داشته باشید. تشخیص اولیه و درمان به موقع می‌تواند مانع بدتر شدن آترواسکلروزیس(تصلب شرایین) شود و از یک حمله قلبی ، سکته و یا سایر موارد اورژانس و فوریت‌های پزشکی جلوگیری کند.


آزمایش های تشخیصی

ممکن است پزشکتان در طول انجام آزمایشات و معاینات بدنی، علائم و نشانه‌های تنگی، بزرگی و یا سفت شدگی سرخرگ‌ها را پیدا کند. شامل موارد زیر:

  • نبض ضعیف یا عدم وجود نبض در زیر ناحیه تنگ و باریک شده سرخرگ شما
  • کاهش فشار خون در عضو تحت تاثیر واقع شده
  • صداهای اضافی قلب (سرو صدا) در طول سرخرگ، که توسط گوشی پزشکی شنیده می‌شود.
  • علائم توده و برآمدگی ضربان‌دار (آنوریسم) در شکم و یا پشت زانوی شما
  • مدارکی دال بر بهبود ضعیف زخم در منطقه‌ای که جریان خون محدود گردیده است.

بسته به نتایج آزمایشات و معاینات بدنی، ممکن است پزشکتان یک یا چند آزمایش جهت تشخیص توصیه نماید، که عبارتند از:

  • آزمایشات خون: تست‌های آزمایشگاهی، می‌تواند سطوح افزایش یافته کلسترول و قند خون را که ممکن است احتمال خطر آترواسکلروزیس(تصلب شرایین) را افزایش دهند، نمایان کند. شما باید تقریباً به مدت 9 تا 12 ساعت قبل از انجام آزمایش خون چیزی نخورده و نیاشامید،  به جز آب که می‌توانید بنوشید. درصورتیکه این آزمایش را بخواهید در همان ملاقات اولیه انجام دهید، پزشک باید این نکته را از قبل به شما گوشزد نماید.
  • اولتراسوند داپلر: این امکان وجود دارد که پزشک از یک دستگاه اولتراسوند مخصوص (اولتراسوند داپلر)، جهت اندازه‌گیری فشار خون شما در  نواحی گوناگون، در طول دست و یا پای شما، استفاده نماید. این اندازه‌گیری‌ها می‌تواند به پزشک کمک کند تا مقدار و درجه هر نوع انسداد و نیز سرعت جریان خون در سرخرگ‌های شما را اندازه‌گیری کند.
  • شاخص قوزک پا- بازو (Ankle-brachial): این آزمایش می‌تواند بازگوکننده وجود آترواسکلوزیس در سرخرگ‌های پاهای شما باشد. ممکن است پزشک فشار خون قوزک پای شما را با فشار خون بازوی شما مورد مقایسه قرار دهد. این روش به عنوان شاخص قوزک پا- بازو شناخته می‌شود. وجود یک تفاوت غیرطبیعی، ممکن است  مشخص‌کننده بیماری عروق محیطی باشد، که معمولاً به واسطه آترواسکلروزیس(تصلب شرایین)، ایجاد می‌شود.
  • الکتروکاردیوگرام (ثبت ضربان قلب به‌وسیله برق) (ECG): یک الکتروکاردیوگرام، علائم و سیگنال‌های الکتریکی را که از قلب شما حرکت می‌کنند، ثبت می‌کند. الکتروکاردیوگرام، اغلب می‌تواند مدرکی از یک حمله قلبی را که قبلاً اتفاق افتاده، نمایان کند. درصورتیکه علائم و نشانه‌های شما بیشتر مواقع در طول ورزش رخ می‌دهد، این امکان وجود دارد که پزشک از شما بخواهد تا در طول انجام  ECG روی یک دستگاه تردمیل راه رفته یا بر روی یک دوچرخه ثابت، دوچرخه‌سواری کنید.
  • تست استرس: تست استرس که تست ورزش نیز نامیده می‌شود، جهت جمع‌آوری اطلاعاتی درمورد اینکه قلب شما در طول فعالیت فیزیکی چگونه کار می‌کند، استفاده می‌شود. به این خاطرکه ورزش باعث می‌شود قلب شما پمپاژ بیشتر و سخت‌تری، نسبت به فعالیت‌های روزمره داشته باشد؛ تست ورزش می‌تواند مشکلاتی را که در مواقع دیگر به آن توجهی نمی‌شود، آشکار کند. معمولاً  این تست با راه‌رفتن بر روی یک تردمیل و یا رکاب زدن بر روی یک دوچرخه ثابت، انجام می‌شود، و در این حین، ریتم قلب ، فشار خون و تنفس شما اندازه‌گیری می‌شود. در بعضی از انواع تست‌های ورزش، تصاویری از قلب شما گرفته خواهد شد. در صورتیکه قادر به ورزش نیستید، این امکان وجود دارد که دارویی دریافت کنید که مشابه تاثیر ورزش بر روی قلب شما عمل می‌کند.
  • Cardiac catheterization و آنژیوگرام: این آزمایش می‌تواند تنگی، باریک شدگی و انسداد سرخرگ‌های کرونری(قلبی) شما را نشان دهد. یک ماده حاجب مایع، به‌درون سرخرگ‌های قلبی شما، از درون یک لوله بلند و نازک(کاتاتر)،  تزریق شده، که معمولاً از سرخرگ‌های پای شما تغذیه شده و به سمت سرخرگ‌های قلبی شما می‌رود. همچنانکه ماده حاجب سرخرگ‌های شما را پر می‌نماید، آنها به‌وسیله اشعه ایکس رویت می‌شوند، و نواحی انسدادیاقته مشخص می‌گردند.
  • سایر آزمایشات تصویربرداری: ممکن است پزشکتان جهت بررسی سرخرگ‌های شما، از اولتراسوند، اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT)، و یا ام آر آی،  استفاده کند. این آزمایشات اغلب می‌تواند سختی، سفتی، باریک‌شدگی و تنگی سرخرگ‌های بزرگ و همچنین وجود آنوریسم و رسوبات کلسیمی را در دیواره سرخرگ‌ها، نشان دهد.

درمان دارویی

تغییرات در شیوه زندگی و اصلاح آن ، مثل خوردن غذاهای سالم و ورزش کردن، اغلب بهترین درمان برای آترواسکلروزیس هستند. اما گاهی اوقات، دارودرمانی یا اعمال جراحی، نیز ممکن است توصیه شود. داروهای مختلفی می‌توانند تاثیرات آترواسکلروزیس را کند کرده و حتی در بعضی مواقع نیز آن را از بین ببرند. در اینجا، از بعضی از انتخاب‌های رایج و شایع نام می‌بریم:

  • داروهای کلسترول: این داروها به صورت تهاجمی برای پایین‌آوردن کلسترول LDL، یعنی لیپوپروتئین با دانسیته پایین، که همان کلسترول نوع بد است، عمل می‌کنند و می‌توانند ساخت رسوبات چربی را در سرخرگ‌های شما، آرام یا متوقف کرده یا حتی از بین ببرند و ممکن است همچنین میزان کلسترول HDL، یعنی لیپوپروتئین با دانسیته بالا، که همان کلسترول نوع خوب است را بالا ببرد. پزشکتان می‌تواند از دسته داروهای کلسترول، داروهای شناخته‌شده‌ای از خانواده استاتین‌ها و فیبرات‌ها را انتخاب نماید.
  • داروهای ضد پلاکت: ممکن است پزشکتان جهت کاهش احتمال تجمع پلاکت‌ها در سرخرگ‌های تنگ و باریک شده و عدم تشکیل لخته خونی که باعث انسداد بیشتر می گردد، داروهای ضد پلاکت تجویز نماید، مانند آسپرین،.
  • داروهای بتابلاکر: این داروها عموماً برای بیماری‌های عروق کرونری (قلبی)، به کار می‌روند. آنها ضربان قلب و فشار خون شما را پایین‌تر آورده، بار اضافی بر روی قلب را کاهش داده، و اغلب موجب تسکین علائم و نشانه‌های درد سینه می‌گردند. بتابلاکرها، همچنین احتمال خطر بروز حملات قلبی و مشکلات ریتم قلبی را کاهش می‌دهند.
  • بازدارنده‌های آنزیم  تبدیل کننده آنژیوتانسین (ACE): این داروها ممکن است  به کند نمودن پیشرفت آترواسکلروزیس، از طریق پایین آوردن فشار خون و ارائه سایر نتایج و تاثیرات سودمند بر روی سرخرگ‌های شما، کمک کنند. همچنین، بازدارنده‌های ACE می‌توانند احتمال خطر حملات قلبی عودکننده و یا بازگشت‌کننده را کاهش دهند.
  • مسدودکننده‌های (بلاکرهای) کانال کلسیمی: این نوع از داروها، فشار خون را پایین می‌آورند، و گاهی اوقات در درمان آنژین قلبی به کار می‌روند.
  • قرص‌های مدر(دیورتیک‌ها): فشار خون بالا، عامل خطر بزرگی در ابتلاء به بیماری آترواسکلروزیس(تصلب شرایین) به حساب می‌آید. دیورتیک‌ها، فشار خون را پایین می‌آورند.
  • سایر داروها: ممکن است پزشکتان برخی از داروها را جهت کنترل  بعضی از عوامل خطر خاص در آترواسکلروزیس، مثل دیابت، توصیه نماید. گاهی‌اوقات، داروهای به خصوص و ویژه‌ای جهت درمان علائم و نشانه‌های آترواسکلروزیس، مثل درد پا هنگام ورزش و فعالیت بدنی، تجویز می‌گردد.
    گاهی اوقات درمان‌های تهاجمی‌تر و جدی‌تری احتیاج می‌باشد. اگر شما علائم و نشانه‌های شدید و جدی‌تر و یا  انسدادی دارید که حیات ماهیچه و یا بافت پوست را تهدید می‌نماید؛ این امکان وجود دارد که داوطلب و یا خواهان یکی از اعمال جراحی زیر باشید:
  • آنژیوپلاستی و قراردادن استنت: در این شیوه، پزشک شما، یک لوله بلند و نازک (کاتاتر)، را وارد بخش وناحیه انسدادیافته یا تنگ و باریک شده سرخرگ شما می‌نماید. سپس کاتاتر دوم، که بر نوک آن یک بالون بدون باد قرار دارد، از میان کاتاتر به سمت ناحیه تنگ و باریک شده عبور می‌کند. سپس بالون پرباد شده، و رسوبات دیواره سرخرگ‌های شما را متراکم و به‌هم فشرده می‌نماید. معمولاً یک لوله روزنه‌دار(استنت)، برای کمک به بازنگاه داشته‌شدن سرخرگ، درون سرخرگ قرار داده می‌شود.
  • اندارترکتومی: در بعضی از موارد، رسوبات چربی باید از دیواره سرخرگ‌های تنگ و باریک شده با کمک عمل جراحی، برطرف گردند. وقتی که این عمل جراحی بر روی سرخرگ‌های گردن شما(سرخرگ کاروتید)، انجام گردد، به این عمل اندارترکتومی کاروتید می‌گویند.
  • درمان ترومبولیتیک: اگر شما سرخرگی دارید که به واسطه یک لخته خون، مسدود گردیده، ممکن است پزشکتان از یک داروی حل کننده لخته، برای شکستن و خرد کردن آن استفاده نماید.
  • جراحی بای‌پس: ممکن است پزشکتان با استفاده از یک رگ از سایر نواحی بدن شما و یا یک لوله که از فابریک(بافت) مصنوعی ساخته شده، برای ایجاد یک بای‌پس(گذرگاه فرعی) پیوندی استفاده کند. این امر اجازه می‌دهد که خون دورادور سرخرگ انسدادیافته و یا تنگ و باریک شده جریان پیدا کند.

اصلاح شیوه زندگی

تغییر در شیوه زندگی و اصلاح آن می‌تواند به شما جهت جلوگیری و یا کاهش پیشرفت روند آترواسکلروزیس، کمک نماید.

  • ترک سیگار: سیگار کشیدن سرخرگ‌های شما را خراب کرده و به آنها آسیب می‌رساند. اگر شما سیگار می‌کشید، قطع آن بهترین راه جهت توقف در پیشرفت آترواسکلروزیس و کاهش احتمال خطر بروز عوارض آن است.
  • ورزش و فعالیت بدنی: ورزش منظم می‌تواند ماهیچه‌های شما را مقید گرداند تا از اکسیژن،  بهتر و موثرتر استفاده نماید. همچنین فعالیت بدنی می‌تواند جریان خون را بهبود بخشد و توسعه و تکامل عروق خونی جدیدی را که تشکیل یک گذرگاه فرعی طبیعی، دورادور محل انسداد می‌دهند ، ارتقاء دهد (عروق عرضی). همچنین ورزش به پایین‌آوردن فشار خون و کاهش احتمال خطر بروز دیابت کمک می‌کند. به‌طور ایده‌آل، شما باید 30 تا 60 دقیقه ورزش و فعالیت بدنی، آن‌هم در بیشتر روزهای هفته انجام دهید. اگر نمی‌توانید در یک جلسه به این اندازه ورزش کنید، سعی کنید آن را به دوره‌های زمانی 10 دقیقه‌ای تقسیم نمایید. شما می‌توانید از پله‌ها به جای آسانسور استفاده کنید ، یا در هنگام تماشای تلویزیون چند حرکت ورزشی(درازنشست) انجام دهید.
  • از مواد غذایی سالم استفاده کنید: یک رژیم غذایی سالم از لحاظ قلبی، بر پایه مصرف میوه‌ها، سبزی‌ها، دانه‌های کامل و نیز چربی اشباع پایین، کلسترول کم، و سدیم کم می‌باشد، که می‌تواند به شما کمک کند تا وزن،  فشار خون، کلسترول و قند خون خود را کنترل نمایید. سعی به جایگزین نمودن نان‌های تهیه شده از دانه‌های کامل(سبوس‌دار)، به جای نان‌های سفید داشته باشید.  همچنین سعی کنید به عنوان میان‌وعده از سیب، موز، و یا تکه‌های هویج استفاده نمایید، و برچسب‌های تغذیه‎‌ای روی مواد غذایی را جهت کنترل مقدار نمک و چربی مورد مصرف خود مطالعه کنید.
  • وزن اضافی خود را از دست داده، و وزن سالم و مناسب خود را به‌دست آورده و آن را حفظ نمایید: اگر شما دچار اضافه وزن هستید، از دست دادن مقداری از وزن، مثلا 5 تا 10 پوند تقریبا معادل 5 تا 10 کیلوگرم، می‌تواند به کاهش احتمال خطر فشار خون بالا و کلسترول بالا، کمک نماید که این دو از عوامل خطر اصلی بروز آترواسکلروزیس هستند. از دست دادن وزن، به کاهش احتمال خطر بروز دیابت و یا کنترل عوارض آن، در صورتیکه از پیش مبتلا به دیابت بوده‌اید، کمک می‌کند.
  • مدیریت استرس: استرس خود را تا حد امکان کاهش دهید. از روش‌های سالم مدیریت استرس مثل شل کردن عضلات، و تنفس عمیق استفاده نمایید.

اگر شما کلسترول بالا، فشارخون بالا، دیابت، و یا بیماری مزمن دیگری دارید، با پزشک خود جهت مدیریت این وضعیت و عارضه، و ارتقاء سطح سلامت کلی خود همکاری نمایید.

نکات تغذیه ای
به نظر می‌رسد که بعضی از مواد غذایی و مکمل‌های گیاهی، می‌توانند به کاهش سطح کلسترول بالا، فشار خون بالا، که  دو عامل خطر اصلی، در بروز بیماری آترواسکلروزیس هستند، کمک کنند. طبق صلاحدید و تاییدیه پزشکتان، این مکمل‌ها و محصولات را در نظر بگیرید:

  • آلفا- لینولنیک اسید (ALA)
  • کنگرفرنگی
  • جو
  • بتا-سیتوسترول (در مکمل‌های خوراکی و بعضی از انواع مارگارین‌ مثل پرومایس اکتیو یافت می‌شود.)
  • Blond psylium (که در دانه‌های سبوس‌دار و محصولاتی مانند متاموسیل یافت می‌شود.)
  • کلسیم
  • کاکائو
  • روغن کبد ماهی کاد
  • کوآنزیم Q10
  • سیر
  • سبوس جودوسر(که در جودوسر کامل و جو کامل پیدا می‌شود.)
  • اسیدهای چرب امگا 3
  • سیتوستانول (در مکمل‌های خوراکی و بعضی از انواع مارگارین مثل بنکول یافت می‌شود.)

قبل از افزودن هر کدام از این مکمل‌ها به پروسه درمانی آترواسکلروزیس خود، با پزشک خود صحبت کنید. بعضی از انواع مکمل‌ها، با داروهای مورد استفاده شما تداخل ایجاد کرده، و موجب بروز عوارض جانبی زیانباری می‌شوند.
همچنین می‌توانید از روش‌های تمدد اعصاب، مثل یوگا، یا تنفس عمیق، جهت کمک به آرامش خود و کاهش سطح استرس و فشار روانی در خود، استفاده کنید. این تمرینات می‌تواند موقتاً فشار خون شما و نیز احتمال خطر ایجاد و گسترش بیماری آترواسکلروزیس(تصلب شرایین)، را در شما کاهش دهد.


پیشگیری

همان تغییرات در سبک زندگی به شیوه سالم که در درمان آترواسکلروزیس توصیه شده بود، می‌‌تواند به پیشگیری از این بیماری نیز کمک نماید. این موارد عبارتند از:

  • ترک سیگار
  • خوردن غذاهای سالم
  • ورزش و فعالیت بدنی منظم
  • حفظ وزن سلامت و مناسب

فقط به یاد داشته باشید برای تغییر در سبک زندگی، یک گام در یک زمان مشخص برداشته، و سپس به خاطر بسپارید چه تغییرات دیگری در سبک زندگی شما در طولانی مدت قابل کنترل و اداره خواهد بود.

مدیریت

دکتر نیک پژوه متخصص طب پیشگیری و پزشکی اجتماعی

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا

اپلیکیشن پزشکی سلامت: دکتر نیک

برای نصب آسان در اندروید و آیفون کلیک کنید